Μενού

ΠΥΡΕΤΟΣ ΤΟΥ ΠΕΤΡΟΦ, Ο - Στράτος Κερσανίδης

2094 8

Ένας θρυμματισμένος κόσμος

Ο κόσμος συχνά μας φαίνεται αλλόκοτος καθώς τα όσα συμβαίνουν ξεπερνούν την κοινή λογική. Τα γεγονότα μοιάζουν εντελώς παράλογα και είναι στιγμές που αισθανόμαστε ότι μετεωριζόμαστε σε ένα κενό μεταξύ πραγματικότητας και ονείρου, στο σύνορο μεταξύ ύπαρξης και ανυπαρξίας, στο μεταίχμιο όπου η λογική σκέψη διαχέεται μέσα στην παραδοξότητα.

Στο σινεμά ο κλασικός τρόπος της γραμμικής αφήγησης δεν μπορεί να μιλήσει για τα τερτίπια της Ιστορίας που πιάνουν τους ανθρώπους ανυποψίαστους και τους μεταφέρουν χωρίς να το καταλάβουν από ένα σύμπαν σε άλλο. Όταν η ίδια η πραγματικότητα είναι θρυμματισμένη πως μπορεί να ιδωθεί μέσα από μία αλληλουχία αρχής-μέσης -τέλους, όταν αυτά τα όρια δεν υφίστανται; Πως να μιλήσει κανείς για τα όσα συμβαίνουν όταν καλά-καλά δεν ξέρει σε πιο βαθμό συμβαίνουν στην πραγματικότητα, τι μερτικό έχει η φαντασία και αν τα όσα ζει είναι αληθινά ή αποτέλεσμα πυρετικών παραισθήσεων;

Ο Κίριλ Σερεμπρένικοφ στην ταινία «Ο πυρετός του Πετρόφ» (Petrovy v grippe) θέλει να μιλήσει για πολλά και το κάνει με τον δικό του τρόπο. Με τη χρωματική του παλέτα να θυμίζει ταινίες του Μπενέξ, ο ρώσος σκηνοθέτης χτίζει έναν κόσμο σκοτεινό, μια κοινωνία σε σήψη, χωρίς κανόνες και όρια. Υπάρχει βέβαια ένας κεντρικός χαρακτήρας, ο Πετρόφ, ένας κομίστας ο οποίος υποφέρει μόνιμα από γρίπη. Ο βήχας και ο πυρετός δεν λένε να τον εγκαταλείψουν κι αυτός κινείται μέσα στην πόλη όπου και του συμβαίνουν διάφορα ακατανόητα πράγματα. Και βέβαια ο Σερεμπρένικοφ παρασύρει το θεατή μέσα στον πυρετώδη κόσμο του ήρωά του, μέσα σε γεγονότα που δύσκολα μπορείς να ξεχωρίσεις την πραγματικότητα από τη φαντασία. Είναι όμως και η κυρία Πέτροβα, βιβλιοθηκονόμος και σύζυγός του Πετρόφ. Μια δυναμική γυναίκα που εκδικείται σκληρά τους καταπιεστικούς άνδρες καθώς μεταμορφώνεται σε σούπερ γούμαν. Συμβαίνει όμως στ’ αλήθεια αυτό; Ή μήπως και η ίδια μεταρέπει την επιθυμία της σε φαντασία;

«Ο πυρετός του Πετρόφ» είναι ένα ντελιριακό φιλμ, μια αλληγορία για την μετασοβιετική Ρωσία που παρά το πέρασμα κάποιων δεκαετιών δεν μπορεί ακόμη να βρει το βηματισμό της. Και βέβαια είναι και μια ανελέητη κριτική στη Ρωσία του Πούτιν, το έλλειμμα δημοκρατίας, το ρατσισμό και τον εθνικισμό που έχουν βρει πρόσφορο έδαφος για να αναπτυχθούν.

Στο αλληγορικό αυτό φιλμ βλέπουμε τον κόσμο να αποσυντίθεται, την κοινωνία να ψυχορραγεί. Τα πάντα είναι ρευστά, χωρίς συνοχή και με αναπάντεχες εξελίξεις. Η δράση εκτυλίσσεται κυρίως σε ασφυκτικά στενούς και σκοτεινούς χώρους. Ο Σερεμπράνικοφ έχει περικυκλώσει καλά τους ήρωές του δεν τους αφήνει διέξοδο διαφυγής. «Πως θα συνεχίζουμε να ζούμε», βλέπουμε να έχει γράψει κάποιος με μαρκαδόρο σε έναν τοίχο. Κι αυτό είναι, νομίζω, το κυρίαρχο ερώτημα που διατρέχει την ταινία.

Με φλας μπακ στο χρόνο και με τη φαντασία να εμπλέκεται με την πραγματικότητα, ο Κίριλ Σερεμπρένικοφ σκηνοθετεί μια ταινία που σίγουρα ενοχλεί την κυρίαρχη ρωσική πολιτική. Ο ίδιος λέει «Με την ταινία αυτή προσπάθησα να δείξω τι είναι η Ρωσία για όλους μας: δείχνοντας τις παιδικές μας μνήμες, τις χαρές αλλά και τους φόβους μας, λέγοντας στο κοινό τι αγαπούμε αλλά και τι μισούμε, τι λατρεύουμε αλλά και τι μας εξαγριώνει (...)».

Η ταινία είναι βασισμένη στο μυθιστόρημα του Αλεξέι Σάλνικοφ «Οι Πετρόφ μέσα και γύρω από τη γρίπη». Η πρεμιέρα της έγινε στο Διαγωνιστικό τμήμα του Φεστιβάλ των Καννών και έγινε δεκτή με εγκωμιαστικές κριτικές.

Έντονα κριτικός απέναντι στην ρωσική κυβέρνηση και προσωπικά προς τον πρόεδρο Πούτιν, ο Σερεμπρένικοφ καταδικάστηκε το 2016 με την κατηγορία της κατάχρησης δημόσιου χρήματος και τέθηκε σε κατ’ οίκον περιορισμό. Παρόλα αυτά υπάρχει η πεποίθηση στην κοινή γνώμη πως οι κατηγορίες εναντίον του ήταν κατασκευασμένες εξαιτίας των πολιτικών του απόψεων. Το 2019 αφέθηκε ελεύθερος αλλά για μερικά χρόνια του είχε απαγορευτεί η έξοδος από τη χώρα. Από το 2022 ζει στο Βερολίνο.

Στράτος Κερσανίδης
Το κείμενο δημοσιεύτηκε στην ιστοσελίδα kersanidis.wordpress.com

Smart Search Module