Μενού

ΠΙΝΟΚΙΟ ΤΟΥ ΓΚΙΓΙΕΡΜΟ ΝΤΕΛ ΤΟΡΟ - Γιάννης Κρουσίνσκυ

Και όμως, κατορθώνει αυτό το διασκευασμένο animation να μιλήσει στη γλώσσα της καρδιάς, μέσα από παραμυθένια και αντιφασιστική διάλεκτο!

Η εξέλιξη της ιστορίας μέσα από τα μάτια ενός κατ’ εξαίρεση, δικαιολογημένα ανυπάκουου παιδιού που, αν και ξύλινο, βρίσκεται πιο κοντά στη σάρκα της πραγματικότητας!

1694 5

Υπόθεση

Προς τα τέλη του 1930, στην άκρως απειλούμενη με φασιστική εξάπλωση Ιταλία, ένας ηλικιωμένος ξυλουργός ονόματι Τζεπέτο ζούσε μια απλή, ήσυχη ζωή. Είχε για καμάρι τη δουλειά και το μοναχοπαίδι του, Κάρλο. Ο μικρός Κάρλο ήταν ένας ενθουσιώδης για ζωή γιος. Σε αυτό το χωριό ωστόσο όλοι οι κάτοικοι υποτάσσονταν στις φασιστικές ιδεοληψίες του κυβερνητικού-στρατιωτικού εκπροσώπου, Ποντέστα.

Κάποτε ο Τζεπέτο κλήθηκε να φτιάξει έναν ξύλινο Ιησού μέσα στην εκκλησία του χωριού. Ο υπερβάλλων ζήλος του πολύπειρου ξυλουργού και ο αμείωτος ενθουσιασμός του Κάρλο πληρώθηκαν όμως, δυστυχώς, με τον χειρότερο τρόπο. Καθότι τότε μια εναέρια, βομβιστική βραδινή επίθεση, επηρεάζοντας αναπόφευκτα τα γεγονότα, έμελλε να τερματίσει τη ζωή του γιου του Τζεπέτο...

Τα χρόνια πέρασαν, μα ο απαρηγόρητος πατέρας δεν μπόρεσε ποτέ να ξεπεράσει τον άδικο χαμό του Κάρλο. Η πατρική αγάπη ξεπέρασε όμως τις φυσιολογικές ισορροπίες της ζωής. Κατόρθωσε να προκαλέσει το ενδιαφέρον κάποιων πνευμάτων, που συνιστούσαν την ύπαρξη μιας σκοτεινής, ευσπλαχνικής νεράιδας. Ο οργισμένος Τζεπέτο, υποφέροντας από αλκοολισμό, πήρε το ώριμο πεύκο πάνω από τον τάφο του Κάρλο και κατασκεύασε από τον κορμό αυτού μεθυσμένος ένα ξύλινο αγόρι. Μετά έπεσε για ύπνο.

Το ίδιο βράδυ η σκοτεινή, ευσπλαχνική νεράϊδα έδωσε ψυχή στην ξύλινη κατασκευή, που λεγόταν “Πινόκιο.” Μέσα σε αυτό το τυχερό, σκαλισμένο δέντρο φώλιαζε πρωτύτερα ο αδικημένος συγγραφέας, Σεμπάστιαν Τζίμινι Κρίκετ. Ένας μεσήλικας γρύλος, που αποδέχτηκε να γίνει η ώριμη συνείδηση του Πινόκιο. Του δόθηκε μαγικό κίνητρο, άλλωστε.

Η όψη και ανυπακοή του μικρού Πινόκιο παρεξηγήθηκαν από τον πατέρα του, αλλά και από τους κατοίκους του χωριού. Ωστόσο, αυτή η ανυπακοή έδειξε ακριβώς τη μοναδικότητα μιας ψυχής, η οποία αμφισβήτησε τον φασισμό, τις κοντόφθαλμες αντιλήψεις περί γονεϊκής αγάπης και τους εγωισμούς στις ανθρώπινες σχέσεις.

1694 1

Ανάλυση

Γενικώς…

Παρουσιάζονται ιδιαίτερα ευχάριστες εκπλήξεις σε τούτο το animation! Υπάρχουν γοητευτικές αποφάσεις σε σενάριο και σχεδιασμό, που έχουν να εκφράσουν μια καινούργια άποψη και διαθέτουν τις περγαμηνές, ώστε να αγγίξουν συναισθηματικά το κοινό. Έχει δηλαδή λόγο κινηματογραφικής/καλλιτεχνικής ύπαρξης αυτή η ταινία. Μάλιστα, αν και διασκευασμένη, η ιστορία αποκτά τελικά πρωταγωνιστικό ρόλο γοητείας στην κληρονομιά των έργων “Πινόκιο,” λόγω των έξυπνων στοιχείων της επιλεγμένης πρωτοτυπίας της. Η θέαση μαγνητίζει την ταπεινότητα της καρδιάς του Σινεφίλ. Ωστόσο το εν λόγω σενάριο είναι εκείνο, που θα κερδίσει την ώριμη αποδοχή της συγκινημένης εσωτερικότητάς του.

Νομίζω, ότι δεν είναι καθόλου τυχαία, σε σχέση με την ιταλική αύρα της ταινίας, η εκρηκτική πινελιά του “κωμικό-μυσταγωγικού” καθαρτηρίου, της ψυχής, το οποίο φιλοξενεί φιλοσοφικά τον αθάνατο Πινόκιο. Εδώ ακριβώς, θα εξυψωθεί η εκτίμηση της θνητότητας των αγαπημένων προσώπων, για τα οποία αξίζει να παλέψεις, όσο εκείνα ζουν. Διότι  ίσως εκείνα αποτελούν τη δική σου αθανασία. Ωραίο μήνυμα. Όλη η ουσία ωστόσο βρίσκεται στο απρόβλεπτο φινάλε. Οι σεναριογράφοι έκαναν εκεί την απόλυτη καλλιτεχνική ανατροπή! Έχω την εντύπωση, ότι αυτή η ανατροπή, όσο περνούν τα χρόνια, θα προκαλεί όλο και πιο μεγάλη κόντρα περί επιτευγμένης, ουσιώδους καλλιτεχνικής έκφρασης, συγκριτικά με το παλιό γνώριμο φινάλε βιβλίου-ταινίας...Με θέμα συζήτησης μια χαραγμένη καλλιτεχνική σφραγίδα Ντελ Τόρο!

Όσον αφορά τώρα τη θέαση, η τεχνική του animation αυτού είναι stop motion picture και συγκεκριμένα με animation μαριονέτες. Ταιριάζει απόλυτα, σε αυτό που είχε στο μυαλό του ο δημιουργός Γκιγιέρμο Ντελ Τόρο. Οι Σινεφίλ γνωρίζουν μεν την τεχνική, αλλά όσοι δεν έχουν παρακολουθήσει ξανά τέτοιο στυλ, θα συνηθίσουν αυτή τη θέαση μετά από 5-10 λεπτά. Η μουσική του Αλεξάντρ Ντεσπλά προσδίδει πανέμορφη καλλιτεχνική ενίσχυση στο εγχείρημα!

Είναι ειλικρινά δύσκολο να ξεχωρίσεις κάποιον ηθοποιό, μέσα από τις ποιοτικές, φωνητικά ερμηνευμένες συμμετοχές των: Γκρέγκορι Μαν (Πινόκιο), Κριστόφ Βαλτζ (Κόμης Βόλπε), Γιούαν Μακ Γκρέγκορ (Σεμπάστιαν Τζίμινι Κρίκετ), Ντέιβιντ Μπράντλεϊ (Τζεπέτο) και Τίλντα Σουίντον (ρόλος σκοτεινής, ευσπλαχνικής νεράϊδας & ρόλος της αυστηρής αδερφής της με μορφή θανάτου). 

1694 2

Σκεπτικό…

Σενάριο

Οι τροποποιήσεις, που έχουν κάνει στο σενάριο οι Γκιγιέρμο Ντελ Τόρο, Πάτρικ ΜακΧέιλ, Μάθιου Ρόμπινς, κερδίζουν συνολικά τις εντυπώσεις.

Η διασκευασμένη παραμυθένια αυτή ιστορία έλαβε πειστικά χώρα ανάμεσα στους 2 Παγκοσμίους Πολέμους. Στα μέσα, προς τέλη της δεκαετίας του 1930.  Στην καρδιά της τότε φασιστικής Ιταλίας του άθλιου μουσολίνι (το ξαναλέω, δικτάτορες, ρατσιστές, φασίστες, δολοφόνοι & όλη η εμετική κουστωδία δεν αξίζουν ούτε κεφαλαία γράμματα).

Το σενάριο της ταινίας κάνει μια ωραία λακωνική διαμάχη ενάντια στο φασισμό και τις ολέθριες επεκτάσεις του. Χωρίς ωστόσο να διδάξουν οι σεναριογράφοι τους θεατές με στοιχεία δομής υπό έντονα πολιτικοϊστορικά πλαίσια, που ναι μεν θα έκαναν καλό, αλλά από την άλλη θα ξέφευγαν παράλληλα από την παραμυθένια διάσταση του έργου. Εδώ όμως υπάρχει περίτεχνη ισορροπία επί τούτου.

Επιπλέον, μας ξεναγεί η εξέλιξη της ιστορίας μέσα από τα μάτια ενός κατ’ εξαίρεση, δικαιολογημένα ανυπάκουου παιδιού που, αν και ξύλινο, βρίσκεται πιο κοντά στη σάρκα της πραγματικότητας. Ακόμη και από όλους τους ενηλίκους του χωριού. Αυτός ο ατίθασος πρωταγωνιστής Πινόκιο δεν θέλει να αντικαταστήσει τη μνήμη του αληθινού γιου Κάρλο. Έχει μια δική του προσωπικότητα. Δεν είναι κακός όμως. Δεν είναι σοφός. Είναι αληθινός. Έρχεται απότομα στη ζωή και θέλει να την ανακαλύψει, χωρίς να χάνει χρόνο. Λέει δοκιμαστικά ψέματα και η μύτη του ξεκινά να γίνεται σαν κλαδί δέντρου.

Κλειδί αποτελεί εδώ η πρωτότυπη σχέση διαλόγου του Πινόκιο με τον Σεμπάστιαν Τζίμινι Κρίκετ. Είναι μια απολύτως ισότιμη σχέση προτύπων ζωής, κατά την οποία αμφότεροι αλληλοδιδάσκονται στην πορεία των κοινών προβλημάτων τους. Αυτή η ενδιαφέρουσα σεναριακή απόφαση έχει μεγάλη σημασία! Όπως και η τελική αυταπάρνηση του εξευγενισμένου γρύλου, κατά την εκπλήρωση της επιθυμίας του από την σκοτεινή, ευσπλαχνική νεράϊδα.

Ο δε ανταγωνιστής του Πινόκιο αποκαλείται εδώ ως κόμης Βόλπε (volpe στα ιταλικά σημαίνει αλεπού). Δεν συμφωνώ, ότι αυτός ο κόμης Βόλπε αποτελεί διασταύρωση της αλεπούς και του γάτου της ιστορίας του Κάρλο Κολόντι ή της ταινίας παραγωγής του Γουόλτ Ντίσνεϊ. Παραδέχομαι ωστόσο, ότι αφορά όντως κράμα περσόνων αλεπούς με Μαντζαφουόκο/Στρόμπολι, αντιστοίχως. Βοηθός του στην τωρινή ταινία είναι ο μπαμπουίνος Σπατζατούρα (σημαίνει σκουπίδια στα ιταλικά), στον οποίο πράγματι φέρεται απαίσια ο κόμης Βόλπε. Επίσης, αντί για τον αμαξά υπάρχει η περσόνα φασίστα ονόματι Ποντέστα. Και αντί του νησιού μετατροπής αγοριών σε γαϊδάρους παρατηρείται ο χώρος φασιστικής στρατολόγησης παιδιών.

1694 3

Σκηνοθεσία

Εφόσον η εικόνα δίνει μεγάλη δύναμη έκφρασης στο εκάστοτε animation, μπορούμε να πούμε, ότι ο σχεδιασμός των συγκεκριμένων χαρακτήρων συνάδει με το σεναριακό, διαφοροποιημένο μοτίβο. Το εν λόγω stop motion picture animation κατορθώνει να συνεργαστεί ιδανικά με οπτικά εφέ, ειδικά εφέ για μαριονέτες, διεύθυνση φωτογραφίας (Φρανκ Πάσινγκχαμ), μοντάζ (Χόλι Κλέιν, Κεν Σρέτζμαν) και την επιβλέπουσα μορφή σκηνοθεσίας των Γκιγιέρμο Ντελ Τόρο, Μαρκ Γκούσταφσον. Το μοντάζ προσφέρει και χιούμορ στα διακοπτόμενα τραγούδια του Σεμπάστιαν Τζίμινι Κρίκετ ή στο αλλιώτικο καθαρτήριο της ψυχής του Πινόκιο.

Έχει γίνει συνολικά μια πολύ καλή δουλειά στο αποτέλεσμα της θέασης. Βεβαίως, αξίζουν πολλά μπράβο στους animators όλων των κατηγοριών. Από άποψη σχεδιασμού, οι χαρακτήρες των Τζεπέτο, Πινόκιο, Σεμπάστιαν Τζίμινι Κρίκετ και κόμη Βόλπε τραβούν την προσοχή. Ιδιαιτερότητα υπάρχει και στις μαριονέτες, που κινούσε ο μπαμπουίνος Σπατζατούρα. Η διακωμώδηση στο θρασύδειλο, φασιστικό ανθρωπάριο μουσολίνι είναι απλή, μα έγκυρη.

Σε αυτή την παραστατική θέαση κινηματογράφου εμψύχωσης λοιπόν εντυπωσιάζουν συνολικά, με τη μορφή πράξεων: ο θρήνος του Τζεπέτο, η γέννηση του Πινόκιο, οι απάτες του κόμη Βόλπε, η καλόψυχη συμμαχία Πινόκιο και Σπατζατούρα ενάντια στον φασίστα μουσολίνι, η αλληλέγγυα συμμαχία του Πινόκιο με τον Καντλγουίκ (γιο του Ποντέστα), υπερνικώντας το φασισμό. Και φυσικά, η όλη διαμάχη με το διαμορφωμένο θαλάσσιο κήτος, καθώς και τις νάρκες στο απειλητικό υδάτινο περιβάλλον.

Ωστόσο, το πιο εντυπωσιακό στοιχείο ήταν η διατηρητέα δύναμη του συναισθήματος! Διότι οι δημιουργοί κατάφεραν, ακόμη και εν κατακλείδι, μόνο με ένα κουκουνάρι, να συμβολίσουν ιδανικά τη διαδοχή Ζωής/Θανάτου! Αυτό δεν το βλέπεις συχνά. Ούτε και φανταζόσουν, ότι θα μπορούσε κάποιος δημιουργός να το εκφράσει. Η ταινία συνιστά ένα πολύ ωραίο animation, που αξίζει συνολικά την προσοχή των Σινεφίλ!

1694 4

Κάτι τελευταίο, εκτός ταινίας

Διαφωνώ με μια άστοχη άποψη, η οποία ειπώθηκε εκτός περιβάλλοντος ταινίας από τον Γκιγιέρμο Ντελ Τόρο. Πρόκειται για τη δημόσια επεξηγηματική έμπνευση της ταινίας “Πινόκιο του Γκιεγιέρμο Ντελ Τόρο” (2022) από την υποτιθέμενη ομοιότητα της κλασικής ιστορίας “Οι Περιπέτειες του Πινόκιο” (1883) του Κάρλο Κολόντι με το βιβλίο της Μαίρη Σέλλεϋ “Φρανκενστάϊν” (1818). Οι στοιχειώδεις ομοιότητες ενός πλάσματος, που έρχεται στη ζωή από την επιθυμία ενός “πατέρα,” δεν είναι ικανές να ξεπεράσουν τις μυριάδες υπόλοιπες διαφορές μεταξύ των δύο έργων.

Ίσως μόνο ανεπαισθήτως, το ότι η αλλιώτικη ατομικότητα-φύση των 2 πλασμάτων αποκαλύπτει τα σταθερά λάθη-επικρίσεις της εκάστοτε κοινωνίας, να έχει μια υπόσταση ομοιοτήτων...

Κατά τα άλλα όμως, καμία σχέση. Ο Βίκτωρ Φρανκενστάϊν δεν ήθελε το δημιούργημά του να καταλάβει απολύτως τίποτα περί ηθικής. Εκείνος δεν  αποδέχτηκε ποτέ το πλάσμα του! Άσε που το έργο της Σέλλεϋ συμβόλιζε άλλα πράγματα, με εμπνεύσεις από αληθινούς θανάτους αγαπημένων της προσώπων. Είναι λοιπόν μία σχεδόν ουρανοκατέβατη άποψη του ίδιου του Γκιγιέρμο Ντελ Τόρο. Ειλικρινά, μου ακούγεται ως σούπερ αταίριαστη με την ταινία του “Πινόκιο” αυτή η απόπειρα ερμηνευμένης συσχέτισης των δύο αντιφατικών βιβλίων...Αλλά ειλικρινά δεν πειράζει. Το φόρτε του Ντελ Τόρο είναι να γυρίζει ταινίες, όχι να τις ερμηνεύει...

Γιάννης Κρουσίνσκυ
Το κείμενο δημοσιεύτηκε στην ιστοσελίδα eretikos.gr

 

 

 

Smart Search Module