Λέγεται συχνά πως το χιούμορ ξορκίζει το κακό. Χωράνε, όμως, πλάκες με τη φρίκη του πολέμου; Ο κινηματογράφος έχει απαντήσει δεκάδες φορές καταφατικά, αλλά κανείς δεν το έχει κάνει με τον τρόπο του αμίμητου Ρόμπερτ Όλτμαν, ο οποίος εμπνεύστηκε το «M.A.S.H.» όσο μαινόταν ο άσκοπος πόλεμος του Βιετνάμ. Η ταινία, ωστόσο, διαδραματίζεται είκοσι χρόνια νωρίτερα, όταν τα αμερικανικά στρατεύματα «εξήγαγαν δημοκρατία» στην Κορέα. Εκεί, μια ομάδα χειρουργών-στρατιωτών, προκειμένου να αντεπεξέλθει στη φρίκη των αιματοχυσιών, περνά το χρόνο της φλερτάροντας, πίνοντας και, ενίοτε, κάνοντας επεμβάσεις σε τραυματίες.

1247 1

Με όπλο το ακραίο σουρεαλιστικό χιούμορ, δημιουργούν μια αόρατη ασπίδα προστασίας από το μέτωπο και όσα συμβαίνουν στο ιατρείο τους• κυνικά αστεία ανταλλάσσονται πάνω από ανοιχτά κορμιά στα χειρουργεία, αλλά ποτέ δεν ακούγεται ούτε ένας πυροβολισμός. Συνάμα, η απείθειά τους απέναντι στον πόλεμο μεταφράζεται και σε έναν συνολικό αντικομφορμισμό, απέναντι στην εξουσία, τη θρησκεία, τη σεξουαλική καταπίεση. Ο Όλτμαν, έτσι, κατασκευάζει ρηξικέλευθη και ριζοσπαστική γλώσσα –ακόμα και τις στιγμές που το χιούμορ της μετα-ειρωνείας ξεφεύγει όσον αφορά τους γυναικείους χαρακτήρες– και υπογράφει έναν σαρδόνιο αντιπολεμικό ύμνο.

Γιάννης Καντέα Παπαδόπουλος
Το κείμενο δημοσιεύτηκε στην ιστοσελίδα athinorama.gr