Πλέγμα εξουσίας

Ο κόσμος του οργανωμένου εγκλήματος και οι νονοί της μαφίας είναι ένα από τα αγαπημένα θέματα στο σινεμά του Μάρτιν Σκορσέζε. Μέσα από αυτό ο μέγας αυτός σκηνοθέτης διερευνά τις ανθρώπινες σχέσεις, το πλέγμα της εξουσίας, τη διαφθορά.

Ο “Ιρλανός” είναι ο Φρανκ Σίραν, βετεράνος του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, οδηγός φορτηγού. Για να κερδίσει κάτι παραπάνω “κλέβει” από τα εμπορεύματα που μεταφέρει. Όταν, στα τέλη της δεκαετίας του 1950, γνωρίζεται με τον μαφιόζο Ράσελ Μπαφαλίνο, θα κερδίσει την εμπιστοσύνη του, θα συνδεθεί μαζί του με σχέση βαθιάς φιλίας και θα γίνει εκτελεστής για λογαριασμό του. Μέσω του Μπαφαλίνο θα γνωριστεί με τον ηγέτη του συνδικάτου των φορτηγατζήδων, Τζίμι Χόφα. Ο Σίραν, γέρος πια που ζει στο γηροκομείο, αφηγείται την ιστορία της πολυτάραχης, εγκληματικής ζωής του. Θυμάται τους ανθρώπους που γνώρισε, την οικογένειά του, τη δράση του και μαθαίνουμε τι σκέπτεται και πως κρίνει -εάν κρίνει- τη ζωή του η οποία πλησιάζει στο τέλος της.

Ο Μάρτιν Σκορσέζε σκηνοθετεί μια μεγαλειώδη ταινία, ένα έπος μέσα από το οποίο παρελαύνουν πρόσωπα και γεγονότα όπως ο Κένεντι, η αποτυχημένη εισβολή στην Κούβα και φυσικά οι σχέσεις της Μαφίας με την κεντρική πολιτική σκηνή αλλά και με τα εργατικά συνδικάτα Σχέσεις υπόγειες βασισμένες στον κανόνα της σιωπής αλλά με κοινό παρονομαστή το κοινό συμφέρον. “Το ‘να χέρι νίβει τ’ άλλο”, δηλαδή “και τα δυο το πρόσωπο”.

irishman2

Μέσα από τη δαιδαλώδη αφήγηση του Ιρλανδού αποκαλύπτεται ένας κόσμος ανελέητος, σκληρός στον οποίο σκοπός είναι το κέρδος και ως γνωστόν “ο σκοπός αγιάζει τα μέσα”. Έναν κόσμο στον οποίο ελάχιστη είναι η αξία της ανθρώπινης ζωής η οποία αφαιρείται χωρίς πολλές σκέψεις. Έναν κόσμο στον οποίο δοκιμάζεται η εμπιστοσύνη ανάμεσα στους ανθρώπους, η φιλία ακόμη και οι οικογενειακές σχέσεις.

Ο σκηνοθέτης χρησιμοποιεί για τις ανάγκες της αφήγησής του τα φλας μπακ, καθώς η ιστορία πηγαίνει μπρος – πίσω ενώ δίνει μεγάλη σημασία στις λεπτομέρειες. Επιδιώκει εντυπωσιακές γωνίες λήψεις έχοντας πάντα στο νου το πως θα πετύχει το καλύτερο δυνατό αισθητικό αποτέλεσμα. Αλλά, όπως έχω ξαναγράψει, η σκηνοθεσία -βοηθούντος του μοντάζ- είναι πάνω απ’ όλα ρυθμός, αφηγηματικός ρυθμός. Και ο Μάρτιν Σκορσέζε κατορθώνει για 3,5 ώρες να κρατήσει τους θεατές σε εγρήγορση, με το ενδιαφέρον να κορυφώνεται, τα συναισθήματα να εναλλάσσονται. Μετατρέπει δηλαδή το μειονέκτημα της μεγάλης διάρκειας, σε πλεονέκτημα! Κι όλα αυτά χάρις σε μια “ζουμερή”, πλούσια αφήγηση η οποία ενισχύεται από την εξαιρετική δουλειά που έχει γίνει στα σκηνικά και τα κουστούμια ώστε η εποχή να αναπαριστάται τέλεια. Με την κάμερα να μην αφήνει τίποτε να χαθεί, να αναζητά πίσω από τις εκφράσεις των προσώπων, να αναδείξει τα συναισθήματα των ηρώων.

Irishman1

Βέβαια το σινεμά του Σκορσέζε ποτέ δεν είναι μόνον αυτό που φαίνεται. Δηλαδή μια άψογα δομημένη ιστορία, σκηνοθετημένη στην εντέλεια η οποία προσφέρει στους θεατές ένα άρτιο, χορταστικό και απολαυστικό κινηματογραφικό προϊόν. Πίσω από το προφανές υπάρχουν όλα όσα υπονοούνται, δηλαδή ο τρόπος που λειτουργεί η αμερικανική κοινωνία, ο κόσμος των επιχειρήσεων, οι πολιτικοί. Ο τρόπος με τον οποίο διαπλέκονται τα συστήματα εξουσίας, οι αλληλοεξυπηρετήσεις, οι συγκαλύψεις, οι αποσιωπήσεις. Τέλος η ίδια η υποκρισία μιας εξουσίας η οποία ενώ εξαντλεί την σκληρότητά της και δείχνει πυγμή στα εγκλήματα των ανθρώπων του κοινωνικού περιθωρίου, κάνει πως δεν βλέπει ή ακόμη χειρότερα, συνεργάζεται με τους εγκληματίες με τα λευκά κολάρα.

Μεγάλες ερμηνείες από τους Ρόμπερτ ντε Νίρο, Αλ Πατσίνο, Τζο Πέσι αλλά και από όλους τους δεύτερους αλλά και τους μικρότερους ρόλους.

Ταινία που όσο κι αν την ψάξεις δεν πρόκειται να της βρεις ψεγάδι.


Στράτος Κερσανίδης
Το κείμενο δημοσιεύτηκε στην ιστοσελίδα kemes