• Facebook Page: 285868921532586
  • Twitter: pekkgram
  • YouTube: pekkgram

Θεόδωρος Αγγελόπουλος: Η μνήμη, η προοπτική και ο ομιχλώδης τόπος του

Το έργο του ως μη θριαμβολογία και ως αναγκαιότητα

Θεόδωρος Αγγελόπουλος. Μονογραφίες, άρθρα, διπλωματικές σε σχολές –σε σχολές πέραν του κινηματογράφου-, νέοι άνθρωποι που βρίσκουν μαγεία και στοχαστική δύναμη μέσα στο έργο του –γιατί λείπει προφανώς μια τέτοια δυναμική στην καθημερινότητα τους- ακόμη και εχθροί του, αντίπαλοι του στην ιδεολογική, ηθική και αισθητική αρένα τον εξήραν. Ένας σκηνοθέτης που κατάφερε μέσα στα χρόνια να ασχοληθούν οι πάντες μαζί του. Με αυτούς τους τελευταίους –τους κόλακες- δεν χρειάζεται να ασχοληθούμε περαιτέρω. Άλλωστε ούτε ο ίδιος θα το περηφανευόταν και ούτε το ίδιο το έργο του δεν τους αγγίζει διότι δεν τους αφορά.

Περισσότερα...

Έρωτας κι ερωτισμός στο σινεμά των Φελίνι και Παζολίνι

Στον ιταλικό κινηματογράφοι υπάρχουν πολλοί σκηνοθέτες που εντρύφησαν στην ερωτική θεματική μέσα από το πλούσιο και ποικιλόμορφο έργο τους: ο Βισκόντι, ο Φερέρι, ο Μπελόκιο, ο Μπερτολούτσι, ο Μορέτι, ο Ρίζι και άλλοι… Το ιστορικό μέλος της ΠΕΚΚ, ο Θόδωρος Σούμας, επιχειρεί μια συγκριτική ανάλυση της παρουσίας και της μορφής του ερωτισμού, μέσα στο έργοδύο εκ των σπουδαιότερων: του Φεντερίκο Φελίνι, και του Πιερ Πάολο Παζολίνι.

Περισσότερα...

Τα κρυφά νοήματα στο έργο του Γκρίναγουεϊ

προδημοσίευση κειμένου του μέλους μας Ιφιγένειας Καλαντζή, για την ταινία Ο Μάγειρας, ο Κλέφτης, η Γυναίκα του κι ο Εραστής της, του Πίτερ Γκρίναγουεϊ, από την έκδοση της ΠΕΚΚ "Οι 10 + 10 Καλύτερες Ταινίες του Ελληνικού + Ευρωπαϊκού Σινεμά"

Περισσότερα...

Καρλ Ντράγιερ, κλασικισμός, λιτότητα, ακρίβεια και ουσία

Ο Δανός Καρλ Ντράγιερ (1889-1968) υπήρξε ένας μεγάλος κλασικός σκηνοθέτης που  ενδιαφέρθηκε για την κοινωνική ζωή και τους καταναγκασμούς της, για τη ζωή και την κατάσταση των γυναικών , για τη χριστιανική μεταφυσική αλλά και τις υπερβολές της στην εκκλησιαστική εφαρμογή της.

Περισσότερα...

Η ιταλική κωμωδία και οι τρεις σπουδαίοι σκηνοθέτες της, Ρίζι, Μονιτσέλι και Κομεντσίνι

O Μάριο Μονιτσέλι και ο Έτορε Σκόλα, οι πιο πολιτικοποιημένοι σκηνοθέτες της ιταλικής κωμωδίας, υποστήριξαν πως η ιταλική κωμωδία υπήρξε ο καθρέφτης της χώρας σε εξέλιξη, συντελώντας στο να εκπέσουν στη συνείδηση του θεατή προκαταλήψεις, ταμπού και γερασμένοι θεσμοί (π.χ. οι νόμοι κατά του διαζυγίου). Οι Λουίτζι Κομεντσίνι και Αλμπέρτο Λατουάντα υποστήριξαν την άποψη πως το ανοιχτά στρατευμένο φιλμ (και την εποχή εκείνη, στην Ιταλία, υπήρχαν αρκετά τέτοια) δεν αλλάζει τις ιδέες των θεατών• πως οι ταινίες πολεμικής και καταδίκης δεν κατορθώνουν να μεταδώσουν τις θέσεις τους παρά μόνο στους ήδη μυημένους. Οι άμεσοι εξορκισμοί των τρωτών της κοινωνίας, ακριβώς επειδή είναι άμεσοι, αποτυχαίνουν. Το κωμικό φώτισμα, η ταραχή της συγκίνησης, οδηγούν στη συμμετοχή του θεατή και στη διαθεσιμότητά του έναντι των νέων ιδεών. Και μ’αυτόν τον τρόπο, γίνεται αποδεκτή και δικαιώνεται η κοινωνική κριτική που επιτελούν οι ταινίες τους.

Η ιταλική κωμωδία, αρχικά, δεν κρινόταν ικανή να αποτελέσει μέρος του «κινηματογράφου των δημιουργών», που κρατούσε τα σκήπτρα, για πολύ καιρό, στις αξιολογήσεις των κριτικών και θεωρητικών του σινεμά. Κατά συνέπεια, οι σκηνοθέτες των ιταλικών κωμωδιών κατατάσσονταν, αδίκως, στους ελάσσονες, στους ανεπαρκείς να χαρακτηρισθούν σκηνοθέτες «δημιουργοί» (κάτι που αποδείχθηκε λάθος για τους Ντίνο Ρίζι, Λουίτζι Κομεντσίνι, Μάριο Μονιτσέλι, Έτορε Σκόλα, Αλμπέρτο Λατουάντα) και συνακόλουθα, όλα τους τα φιλμ στοιβάζονταν μαζί στη δεύτερη γραμμή.

Περισσότερα...

Ο Σεργκέι Λοζνίτσα στο Φεστιβάλ Καννών

Δυο χρόνια μετά το αριστουργηματικό Το πρόσωπο της ομίχλης, ο Ουκρανός σκηνοθέτης Σεργκέι Λοζνίτσα συμμετέχει εκ νέου στις Κάννες, αυτή τη φορά εκτός συναγωνισμού, παρουσιάζοντας σε ειδική προβολή το ντοκιμαντέρ Μεϊντάν, για τα γεγονότα στην κεντρική πλατεία του Κιέβου.

Μέσα από σταθερά πλάνα και μεγάλης διάρκειας λήψεις, ο Λοζνίτσα  παρουσιάζει χαρακτηριστικά αποσπάσματα της κλιμακούμενης έντασης, απ’ το Νοέμβρη του 2013 ως και το Φλεβάρη του 2014, που έκαναν την εμφάνισή τους, ανάμεσα σε μοιρολόγια, τα φέρετρα των πρώτων νεκρών.

Σε ατμόσφαιρα που θυμίζει τα κατειλημμένα απ’ το λαό ανάκτορα στην ταινία Οκτώβρης του Αϊζενστάιν, αρχικά επικρατεί ένα γενικευμένο κλίμα ενθουσιασμού, με πλήθη κόσμου στους διαδρόμους των κατειλημμένων δημόσιων κτιρίων, συνθήματα διαμαρτυρίας στα κρεμασμένα γιγάντια πανό, ενώ πολλοί τραγουδούν μπρος στην κάμερα, τον εθνικό ύμνο. Η δράση περνάει στη συνέχεια έξω, με την κάμερα ανάμεσα στα πλήθη, ως παρατηρητής στην κατάληψη της πλατείας Μεϊντάν, μέσα στο καταχείμωνο. Σε εθνικιστικό παραλήρημα, πλήθος σημαίες ανεμίζουν στα κοντάρια και στις ράχες των διαδηλωτών, ενώ ακούγονται διαρκώς απ’ τα μεγάφωνα των κεντρικών εγκαταστάσεων πατριωτικά ποιήματα και τραγούδια. Σε μια σταδιακή ριζοσπαστικοποίηση του απλού λαού, κλιμακώνεται η ένταση, στήνονται οδοφράγματα με λεωφορεία και αμάξια, φωτιές στα βαρέλια τα βράδια φωτίζουν και ζεσταίνουν την ατμόσφαιρα. Σε όλη τη διάρκεια παίζουν μουσική, από παραδοσιακά κοζάκικα τραγούδια, μέχρι το Μπέλα Τσάο, ακόμα και τη Μασαλλιώτιδα, σύμβολο επανάστασης.

Περισσότερα...

Το μοντάζ στο κλασικό σοβιετικό σινεμά, από τον Κουλεσόφ και τον Αϊζενστάιν έως τον Βερτόφ

Ο σοβιετικός σκηνοθέτης Κουλεσόφ (Η απροσδόκητη περιπέτεια του κ. Γουέστ στη χώρα των μπολσεβίκων, 1924) σκέφτηκε και πραγματοποίησε διάφορα κινηματογραφικά πειράματα που επιβεβαιώνουν τον σημαντικό, καθοριστικό ρόλο του μοντάζ στο σινεμά. Συνέδεσε άμεσα και μοντάρησε ένα πλάνο του ουδέτερου ως προς την έκφραση προσώπου του ηθοποιού Μοζούκιν, με ένα πλάνο που απεικόνιζε φαγητό. Ο θεατής συμπέρανε, λόγω της σύνδεσης κι αντιπαράθεσης των δύο συγκεκριμένων πλάνων, ότι ο ηθοποιός εξέφραζε πείνα. Ο θεατής έβγαζε διαφορετικό συμπέρασμα, ανάλογα με το τι απεικόνιζε το πλάνο που ακολουθούσε την εικόνα του προσώπου του ηθοποιού. Το πείραμα αυτό αποδείκνυε τη σπουδαιότητα της συνένωσης σε μια συγκεκριμένη σειρά των πλάνων, δηλαδή του μοντάζ.

Περισσότερα...

Με δύναμη απ’ την Αργεντινή στις Κάννες

Μια δεκαετία μετά την οικονομική της καταστροφή, η Αργεντινή παρουσιάζει ενδιαφέρουσα κινηματογραφική δραστηριότητα. Στο φετινό 67ο Φεστιβάλ Καννών, στο Τμήμα Ένα κάποιο βλέμμα, προβλήθηκαν πολύ ενδιαφέρουσες αργεντίνικες ταινίες, ανάμεσά τους και η ποιητική Jauja του Λισάντρο Αλόνσο, τοποθετημένη σε μια αλλοτινή ανεξιχνίαστη εποχή, εκτός τόπου και χρόνου.

Κάπου στα βραχώδη παράλια της Παταγονίας, έχει κατασκηνώσει μια ομάδα στρατιωτικών, με επικεφαλής τον αποικιοκράτη Δανό Στρατηγό Ντίνεσεν (Βίγκο Μόρτενσεν) που αγναντεύει με τηλεσκόπιο, το φουρτουνιασμένο θαλασσινό τοπίο, φορώντας την όμορφη στολή του. Πιο πέρα, σε μια γούβα με ζεστό νερό ανάμεσα στα βράχια, απολαμβάνει το μπάνιο του ο μεσήλικας στρατιωτικός Πιταλούγκα, σε μια εικόνα που θα μπορούσε να έχει ξεπηδήσει απ’ τους σουρεαλιστικούς πίνακες ενός Ντε Κίρικο. Μοναδική γυναικεία παρουσία σ’ αυτή την ανδροκρατούμενη περίεργη συντροφιά αποτελεί η νεαρή κόρη του Στρατηγού, που την έχει βάλει στο μάτι ο Πιταλούγκα. Αυτή, όμως, ερωτεύεται τον νεαρό φαντάρο Άνχελ και εξαφανίζεται μαζί του. Ο Στρατηγός κινεί γη και ουρανό, αναζητώντας την μάταια, για χρόνια.

Περισσότερα...

Νίκο, φεστιβάλ συσκοτισμένο;

Μια φορά κι έναν καιρό, ξεκίνησε από το Ηράκλειο ένας νεαρός δημοσιογράφος να πάει να παρακολουθήσει κάποιο φεστιβάλ ντοκιμαντέρ. Πρώτη πτήση προς Αθήνα, δεύτερη με προορισμό την Θεσσαλονίκη. Την αποκαλούμενη κι ερωτική πόλη, ώστε να παρατηρείται στα Λαδάδικα συνωστισμός στη διάρκεια της παραπάνω διοργάνωσης. Ας είναι, γαστριμαργία και σεξ διατηρούν σχέσεις αδιατάρακτες επί αιώνες. Το ζήτημα είναι αν, στις μέρες μας, κάτι τέτοιο προάγει τον πολιτισμό ή την σχέση του με την δημοκρατία. Στον ταλαντούχο κριτικό από την Κρήτη δεν είχε ανατεθεί από την εφημερίδα του οποιοδήποτε συναφές ρεπορτάζ. Τίποτε, για την ακρίβεια, πέραν της παρακολούθησης των ταινιών, των προβολών, των συνεντεύξεων και των υπόλοιπων εκδηλώσεων.

Περισσότερα...

Δανία του Νότου vs Ελλάδα του Βορρά

Τι είναι άλλωστε ο κινηματογράφος παρά το καθρέφτισμα της κοινωνίας που αναπτύσσεται; Είτε μυθοπλαστικά είτε με όρους docudrama, στο σινεμά αποτυπώνονται οι αντιθέσεις, οι οσμώσεις, οι συγχύσεις και οι εξελίξεις, θετικές και αρνητικές, μιας κοινωνίας εν βρασμώ. Από το success story και την ανάπτυξη, ακόμη κι αν αποδειχθεί φούσκα (το πλέον αναμενόμενο), στην οικονομική υποδούλωση και τον πολιτικό αυταρχισμό, οι κινηματογραφιστές δεν διστάζουν να δείχνουν διαχρονικά την προσωπική τους θέση στο κοινό.

Επομένως, ο διάλογος που ανοίγει τώρα, για το πολιτικό versus Βορρά – Νότου, είναι αναπόφευκτο να μεταπηδήσει και στο «γήπεδο» της μεγάλης οθόνης. (αυτή την ανοιχτή συζήτηση διοργανώνουν το 26o Πανόραμα Ευρωπαϊκού Κινηματογράφου και η Πανελλήνια Ένωση Κριτικών Κινηματογράφου) Άλλωστε, κάθε χρόνο τέτοια εποχή (Noέμβρη μήνα), το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο επιλέγει και προβάλλει τις ταινίες (αρκούντως πολιτικές) που προάγουν τις αξίες της Ένωσης (πρωτίστως κοινωνικές), τοποθετώντας στο κάδρο χώρες, λαούς και συμπεριφορές. Κι όλα αυτά μέσα από τον κινηματογραφικό φακό.

Περισσότερα...

Τουρκικός κινηματογράφος

O Τζεμπάρ, φτωχός αμαξάς και πολύτεκνος οικογενειάρχης σε χαμόσπιτο των Αδάνων, αφού χάνει το δίκιο και τη δουλειά του μετά από ένα ατύχημα που του στοίχισε ένα άλογο, εναποθέτει το μέλλον του στην εύρεση ενός δήθεν θαμμένου θησαυρού. Μέρα-νύχτα σκάβει, διακινδυνεύοντας τα λογικά του.

Είναι η "Ελπίδα" που τον κρατά ζωντανό σε τούτη την πρώτη σπουδαία ταινία του Γκιλμάζ Γκιουνέι, παραγωγής 1970, η ίδια που διατρέχει και όλο το ανήσυχο, εκτός κυρίαρχου κυκλώματος τούρκικο σινεμά έκτοτε. "Ελπίδα" θα μπορούσε να είναι και ο γενικός τίτλος του αφιερώματος στη γειτονική μας αυτή κινηματογραφία που δείχνει να ωριμάζει θαυμαστά τα τελευταία χρόνια.

Την κουβαλά η οικογένεια κτηνοτρόφων στο επεισοδιακό της σιδηροδρομικό ταξίδι από την βαθιά τουρκική ανατολή στην Αγκυρα - ή αλλιώς από την ασθμαίνουσα φεουδαρχία στον υπό έγερση καπιταλισμό – στο αξέχαστο “Κοπάδι” (1978), ένα σύγχρονο “eastern”, σε σενάριο του φυλακισμένου τότε Γκιουνέι και σκηνοθεσία του Ζεκί Οκτέν.

Περισσότερα...